Elon Musk is een excentriek figuur, maar toch wordt hij binnen en buiten zijn vele ondernemingen op handen gedragen. Wat is zijn geheim?


Hoe heeft technologie een impact op je business?
Ontvang elke week het zakelijk IT-nieuws rechtstreeks in je inbox!



Leiders: ze stuwen hun organisatie naar een hoger niveau door hun medewerkers te inspireren en te motiveren. Dat kunnen ze enkel en alleen maar bereiken als ze zelf een voortrekkersrol binnen de organisatie opnemen. ‘Leading by example’, het is een oud maar waar cliché. Al wie ooit in een leidinggevende functie gestaan heeft – dat kan in een bedrijf, studentenvereniging of sportclub – weet dat één van de eerste uitdagingen het zoeken van je eigen leiderschapsstijl is. Deze is een product van je persoonlijkheid, maar de structuur en de mensen binnen je organisatie zullen deze evengoed mee vorm geven.

Ben je jezelf nog aan het ontdekken, dan kan het misschien inspirerend zijn om te analyseren hoe de meest succesvolle leiders van deze generatie het aanpakken. In deze case study nemen we de leiderschapsstijl van Elon Musk onder de loep. Musk is één van de meest succesvolle ondernemers van dit moment, en tegelijkertijd ook één van de meest kleurrijke figuren. Hoe is hij aan de top gekomen, en hoe zorgt hij ervoor dat mensen hem blindelings volgen?

Biografie

Wie is Elon Musk? Elon Musk is op 28 juni 1971 geboren in de Zuid-Afrikaanse stad Pretoria, als zoon van een Canadese moeder en Zuid-Afrikaanse vader. Een liefde voor technologie zat er bij Musk al op jonge leeftijd in. Hij kreeg een Commodore VIC-20 voor zijn tiende verjaardag en leerde zichzelf programmeren. Ook bleek al heel jong dat Musk een neus voor ondernemen had. Op zijn twaalfde sluit hij zijn eerste businessdeal. Hij verkoop een zelf ontwikkelde videogame voor 500 dollar. In 1989 verkrijgt hij het Canadese burgerschap om in Canada te gaan studeren. Op 24-jarige leeftijd heeft hij een bachelordiploma Natuurkunde en Economie op zak. Vanaf dan stort hij zich volledig op het ondernemerschap.

In 1995 richt hij samen met zijn broer Kimbal, zelf ook een geboren ondernemer, het internetbedrijf Zip2 op. Het bedrijf specialiseert zich in het ontwikkelen van stadsgidsen en het verkoopt haar diensten aan kranten zoals New York Times. Musk wilde CEO van dit bedrijf worden, maar wordt uiteindelijk bij een overname van Compaq uitgekocht voor een bedrag van 22 miljoen dollar. In 1999 richt hij het online betaalplatform X.com op, dat nadien zou samengaan met PayPal. Wanneer eBay PayPal overneemt in 2002, levert dat hoofdaandeelhouder Elon Musk nog eens 165 miljoen dollar op. Die kapitaalsinjectie biedt Musk de middelen om zijn volgende projecten op te zetten. Hij heeft namelijk één grote droom: een kolonie op de planeet Mars stichten. Om dat doel te bereiken, richt hij in 2002 het ruimtevaartbedrijf SpaceX op. De droom van Musk is nog veraf, maar SpaceX doet natuurlijk veel meer dan dat. Met de Starlink-missie heeft het bedrijf een satellietennetwerk uitgebouwd om een globaal stabiel internetwerk te creëren, en het bedrijf maakte dit jaar furore door NASA-astronauten via de Crew Dragon-capsule naar het ISS te vervoeren.

Het bekendste bedrijf van Musk is ongetwijfeld de fabrikant van elektrische wagens Tesla, dat hij in 2003 stichtte. Aanvankelijk hield Musk zich binnen Tesla meer op de achtergrond, maar toen het bedrijf dreigde te verzuipen in de financiële crisis, nam Musk de touwtjes strak in handen. Met succes, want lanceringen van de Model S en de Model X zorgde ervoor dat Tesla ook eindelijk commercieel kon doorbreken. Vandaag de dag is Tesla het meest waardevolle automerk, ondanks een marktaandeel van maar rond de 2%. Maar dat is nog niet alles wat Musk ooit uit de grond stampte (zie kader). En er is één constante in zijn ondernemerscarrière: wat Elon Musk aanraakt, verandert in goud. Het bekende magazine Forbes schat zijn vermogen op 87,9 miljard dollar.

Frivoliteiten op sociale media

Hoe doet hij het toch? Veel van het succes van Musk kan toegeschreven worden aan het aurora dat rond zijn persoon hangt. Elon Musk is niet gewoon een CEO van een bekend bedrijf, maar een celebrity. 80% van de Amerikanen heeft op zijn minst al wel eens van hem gehoord, en daarvan heeft 35% een positieve mening over hem. Vooral jongere generaties bewonderen hem. Door de reputatie van Musk is het onmogelijk om zijn bedrijven Tesla en SpaceX los te koppelen van hem, en zijn persoon overstijgt de faam van de bedrijven die hij onder zijn hoede heeft.

De populariteit van Musk is een direct gevolg van de manier waarop hij zich aan de buitenwereld presenteert. Elon Musk komt over als charismatisch, intelligent, innovatief, creatief en humoristisch. Hij is ook sterk aanwezig op sociale media, met Twitter in het bijzonder. Daar heeft hij 38,5 miljoen volgers en plaats hij dagelijks wel enkele tweets. Via dat medium communiceert hij op een zeer toegankelijke en vooral ook opvallend open manier over de laatste updates van zijn verschillende bedrijven. Hij beantwoord persoonlijk vragen van zijn volgers. Het is een heel andere stijl dan wat we gewend zijn van CEO’s die vaak een voorgefabriceerd statement delen via de officiële pagina van het bedrijf en vooral afstand bewaren van de ‘gewone’ mens. Zo komt Musk over als een man die down-to-earth is, en projecteert hij die reputatie van openheid en innovatie ook over op zijn bedrijven, wat op hun beurt die bedrijven een hippe uitstraling geeft. Die nauwe samenhang tussen Musks populariteit en die van zijn bedrijven kan soms ook wel nefast zijn. Uitspraken die Musk doet kunnen een rechtstreeks gevolg hebben op zijn bedrijven. Musk is niet vies van verbale steekspellen op sociale media waarbij hij soms wel eens te ver gaat. Zo viel hij in maart openlijk de overheidsmaatregelen tegen het coronavirus aan omdat hij de fabrieken van Tesla niet wilde sluiten. Daarmee maakte het autobedrijf zich niet populair.

Elon Musk is een fervent Twitteraar.

4 pijlers

Maar ook binnenin zijn organisaties geniet Musk oneindig veel aanzien. Zijn leiderschapsstijl is gestoeld op vier componenten. Hoe speels hij soms mag overkomen, zijn werk is zijn leven. Musk zegt zelf dat hij geen vast bureau heeft; hij is altijd waar hij het hardst nodig is. Hij gaat geen enkel obstakel uit de weg, en werk uitstellen behoort niet tot zijn ethos. Hij gaat daar soms heel ver in. In 2018 deed de Britse krant The Guardian uit de doeken dat hij werkweken van 120 uur er op nahoudt, en soms overnacht in de fabrieken van Tesla. Hij zou ook 24/7 reageren op mails. Doordat Musk geen loon ontvangt en zijn vermogen verbindt met het succes van zijn ondernemingen, kan hij het zich ook niet permitteren van te verslappen.

Dat wil niet zeggen dat Musk alles alleen wil doen. Hij heeft een zeer adaptieve leiderschapsstijl, soms zelfs op de rand van impulsief, en wie voor Musk wil werken moet risico’s durven nemen. Falen is een optie voor Musk, en hij stelt zijn werknemers gerust dat ze niet worden beoordeeld op mislukkingen maar uit de lessen die ze leren. Bedrijven als SpaceX en Tesla zijn ook niet zonder mislukkingen gekomen waar ze nu staan. Musk hecht veel belang aan het leerproces, groeien is voor hem constant willen leren. Belangrijk in dat leerproces is elkaar continu feedback geven. En ook dat heeft Musk begrepen. Hij nodigt zijn medewerkers regelmatig uit voor feedbacksessies, en hij verwacht ook zelf dat zijn medewerkers hem feedback durven geven. De openheid die hij naar de buitenwereld uitstraalt, is dus zeker niet gespeeld.

Musk belichaamt als geen ander de nieuwe standaarden voor leadership, waarin openheid centraal staat. Hij heeft het beeld van de CEO verandert, en aangetoond dat ‘de baas’ ook dicht bij zijn mensen kan staan. Toch is hij niet vrij van controverse. Hij neemt geen blad voor de mond en dat botst wel eens, en hij wordt ook wel eens aangewreven te veel controle te willen bewaren. Maar het recept van Musk werkt, en op zijn eigen unieke manier is hij uitgegroeid tot één van de meest succesvolle ondernemers van de 21e eeuw.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here